कलश हे भारतीय संस्कृतीचे अग्रगण्य प्रतीक आहे

कलश हे भारतीय संस्कृतीचे अग्रगण्य प्रतीक आहे कलश   भ्रातः काश्वनलेपगोपितवहिस्ताम्राकृते सर्वतो ।       मा मैषीः कलशः स्थिरो भव चिरं देवालयस्योपरि ।:     ताम्रत्वं गतमेव काञ्चनमयी कीर्ती:  … Read More

भारतीय संस्कृतीच्या विभिन्न प्रतीकांमध्ये कमळाला सर्वांत अग्रस्थान आहे

भारतीय संस्कृतीच्या विभिन्न प्रतीकांमध्ये कमळाला सर्वांत अग्रस्थान आहे. कमळ नालस्य प्रसरो जलेष्वपि कृतावासस्य कोशेरुचिर्दंडे कर्कशता मुखे5तिमृदुता मित्रे महान्प्रश्रयः । आमूलं  गुणसंग्रहव्यसनिता देषश्च   दोषाकरे यस्येैषा  स्थितिरम्बुजलस्थ वसतियुक्तैवतत्र श्रियः॥ ‘ ज्याची नाळ जळात असूनही … Read More

ओंकार हा फक्त एक ध्वनीच प्रतीक नाही हे संपूर्ण विश्व आहे

 ओंकार हा फक्त एक ध्वनीच प्रतीक नाही, हे संपूर्ण विश्व आहे. ॐ ( ओंकार ) ओंकारः सरमंत्रणामुत्तम: परिकीर्तितः । ओंकारेण  प्लवैनैव संसाराब्धि तरिस्यसि ॥   सर्व मंत्रांमध्ये ओंकार उत्तम रीतीने ख्याति पावलेला आहे. ओंकाररूपी … Read More

दसरा म्हणजे भक्ती व शक्ती ह्यांचे पवित्र मिलन

दसरा म्हणजे भक्ती व शक्ती ह्यांचे पवित्र मिलन ‘ यत्र योगेश्वरः कृष्णो यत्र पार्थो धनुर्धर:। तत्र श्रीर्वीजयो भूतीर्ध्रुवा नीतिर्मतिर्मम ॥ ‘ जेथे योगेश्वर कृष्ण आहे, धनुर्धंर पार्थ आहे तेथेच विजय आहे. लक्ष्मी … Read More

प्रतीके ही आपली सांस्कृतिक सूत्रे आहेत

प्रतीके ही आपली सांस्कृतिक सूत्रे आहेत प्रतीक दर्शन     प्रतीके ही आपली सांस्कृतिक सूत्रे आहेत. सूत्रे थोडक्यात असतात, असंदिग्ध असतात, सारगर्भित व  व्यापक अर्थ प्रगट करणारी असतात. प्रतिकाबद्दल तसेच आहे. … Read More

हडप्पा संस्कृती – Harappa Civilisation

हडप्पा संस्कृती – Harappa Civilisation हडप्पा संस्कृती – मूळ आणि उत्क्रांती हडप्पा संस्कृती गेल्या अनेक दशकांपासून उत्खनन केलेल्या पुरातत्व संशोधनात हडप्पा संस्कृतीचा हळूहळू विकास दिसून येतो. उत्क्रांतीच्या चार महत्त्वपूर्ण टप्पे … Read More

हिंदू धर्मातील विविध पंथ संप्रदाय

हिंदू धर्मातील विविध पंथ  संप्रदाय वैष्णव संप्रदाय हिंदू धर्मातील विविध पंथ संप्रदाय विष्णूला परमेश्‍वर मानून त्याची उपासना करणाऱ्या  पंथाला किंवा संप्रदायाला ‘वैष्णव संप्रदाय’ असे म्हणतात. हा संप्रदाय व्यापक अर्थाने भागवत … Read More